Każda rodzina ukrywa swoje sekrety. Ludzie skryci za nieprzenikalnymi ścianami swoich domów są inni niż wrażenie, jakie starają się wywrzeć na sąsiadach. Dla dorosłych skrywane uczucia, mimo wywołanego nimi stresu są czymś normalnym – jednak dzieci patrzą na świat w zupełnie inny sposób niż oni.          

Alison Bechdel podjęła się karkołomnego zadania – stworzyła komiksową analizę wzajemnych stosunków pomiędzy członkami swojej rodziny od czasu dzieciństwa, po dzień dzisiejszy. Główny nacisk położyła jednak na okres od momentu osiągnięcia przez małą Alison świadomości do dnia śmierci jej ojca i krótkiego czasu po tym zdarzeniu. Analiza rodzinna następuje jednocześnie z opisem rozwoju świadomości seksualnej bohaterki.           

Życie młodej Alison upływało w pozornie sielankowej i małomiasteczkowej atmosferze amerykańskiego wschodniego wybrzeża. Wychowywana z dwoma braćmi obserwowała swoich rodziców w różnych życiowych sytuacjach. Matka – jest wieczną studentką piszącą od lat pracę magisterską, żyjącą w cieniu ojca – istnego dyktatora rodzinnego, którego myśli zaprzątają raczej stare domy i literatura piękna niż własna rodzina. Alison stara się zrozumieć ich postępowania, a jednocześnie jest pod wpływem ich działań. Ciekawa kreacja bohaterów jest ogromną zaletą komiksu, gdyż są oni w końcu papierową wersją prawdziwych, żyjących ludzi. Realistyczne tło obyczajowe w połączeniu z niebanalnymi postaciami daje połączenie, które powinno przypaść do gustu wszystkim wielbicielom opowieści obyczajowych.           

Fabuła przedstawiona jest w nielinearny sposób – zdarzenia przeplatają się ze sobą, a czas zdarzeń błądzi kierowany raczej potrzebą ukazania dominujących w autorce uczuć, bądź też zaprezentowania kolejnej „twarzy” bohaterów. Nie szkodzi to w żaden sposób odbiorowi dzieła – powiedziałbym, że wręcz je wzbogaca. Na skutek takiego działania komiks przestaje być prostym dziennikiem, a staje się skomplikowaną i przemyślaną relacją z rozwoju duchowego bohaterki.

Niestety, album ten nie obył się bez drobnych wad. Z grona podobnych pozycji – tu można wymienić choćby sławne Persopolis Marjane Satrapi – Fun Home jest charakterystyczne pod tym względem, że prezentuje różne spojrzenia na świat. Urok Persopolis polegał na pokazaniu zdarzeń z punktu widzenia małego dziecka – czytelnik był w umiejętny sposób kierowany przez autorkę i miał wrażenie, że historia naprawdę opowiadana jest przez dziecko. Tutaj natomiast oglądamy życie dziecka z punktu widzenia dorosłego człowieka. Komiks stanowi rysunkową wersję pamiętnika małej Alison, które w troszkę bezosobowy sposób komentowany jest przez w pełni już ukształtowaną autorkę, której poglądy i uwarunkowania różnią się od poglądów z czasów dzieciństwa. Metoda opisu kojarzy się z „Z kamerą wśród zwierząt” – co prawda można zrozumieć motywy autorki, by obrać właśnie taką drogę narracyjną, jednak można by się zastanowić, czy bardziej osobiste opisy nie stanowiłyby kolejnej zalety komiksu.           

Dodatkowo Fun Home czasami epatuje ekshibicjonizmem uczuciowym. Mimo okazanego braku zaangażowania autorki w dziejące się wydarzenia na podstawie kilku scen można łatwo wywnioskować, że niektóre z nich zostały przerysowane – mimo, że nie wnoszą nic do treści, znajdują swoje miejsce wśród innych momentów burząc troszkę płynność przekazu ogólnego. Szczególnie, że zwykle są to sceny wyraźnej manifestacji lesbijskich zapatrywań autorki. Przy dosadnym pokazaniu i wielokrotnym powtórzeniu tracą finezję i delikatność, przybierając raczej formę młota bijącego w głowę czytelnika.

Co więcej – upodobanie autorki do literatury pięknej owocuje tym, że analizuje ona swoje życie z punktu widzenia czytanych w danym okresie rozwoju książek. Jest to ciekawy i wartościowy zabieg, jednak w pewnym momencie następuje przesyt, kiedy treści książek mają kilkukrotną przewagę ilościową nad przekazem właściwym, czytelnik ma prawo zastanawiać się czy przypadkiem nie jest świadkiem lekcji literatury angielskiej.           

Całość została zilustrowana oszczędną, jednak wyrazistą i wymowną kreską. Autorka słusznie wybrała czarno-białą stylistykę, cieniowaną delikatnymi akwarelowymi szarościami – ten sposób ilustrowania w świetny sposób oddaje przedstawione treści i tworzy ciekawy klimat.  Rysunki mimo że proste i wyraźne, pokazują duże wyczucie perspektywy i dobre wykorzystywanie różnych ujęć przez Alison Bechdel. Tak więc rysunki tworzą udane tło dla opisywanych zdarzeń.           

Jeszcze jedna uwaga – wstęp, którego stworzenia podjęła się pani Izabela Filipiak, znana w pewnych kręgach, tworzy totalne przeciwieństwo dla treści komiksu. Niemal czterostronicowy tekst nie prezentuje jakichkolwiek zalet merytorycznych – przed właściwą lekturą zagmatwa wiele zdarzeń oraz zepsuje zabawę, stanowiąc analizę poszczególnych scen, natomiast jeśli przeczytać go po lekturze, nie będzie wnosił nic odkrywczego ani nie podsumuje samej treści komiksu.           

Mimo tych drobnych wad komiks zasługuje na uwagę, będąc połączeniem świetnej, życiowej treści z wyrazistym rysunkiem. Obfituje on w wiele zdarzeń oraz zawiera głęboką analizę rodzinną – sprawia to, że czyta się go dość długo, ale z niewątpliwą przyjemnością.

Polecam zatem Fun Home wszystkim wielbicielom dobrego komiksu, a szczególnie tym, którzy przepadają za realistycznymi opowieściami. Pomimo chęci autorki do niepotrzebnego przeintelektualizowania części przekazu stanowi on bardzo ciekawe i z całą pewnością godne uwagi dzieło.

 

Fun Home. Tragikomiks Rodzinny